تبلیغات
سیستم های مدیریت کیفیت (QMS) - آشنایی با ایزو و مدیریت كیفیت
سیستم های مدیریت کیفیت (QMS)

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

آشنایی با ایزو و مدیریت كیفیت

1- تعاریف

International Organization for Standardization (ISO)

یك فدراسیون جهانی متشكل از مؤسسات استاندارد ملی 148 كشور (هر كشور یك نماینده) با مدیریت مركزی در ژنو كه سیستم را هماهنگ می كند. هدف ایزو ارتقای توسعة استاندارد كردن و فعالیتهای مرتبط در جهان با یك نظر كه تبادل كالاها و خدمات را آسان نموده و همكاری در یك دایره فعالیت علمی، تكنولوژیكی اقتصادی و عقلانی توسعه نماید.

 

آشنایی با ایزو و مدیریت كیفیت

1- تعاریف

International Organization for Standardization (ISO)

یك فدراسیون جهانی متشكل از مؤسسات استاندارد ملی 148 كشور (هر كشور یك نماینده) با مدیریت مركزی در ژنو كه سیستم را هماهنگ می كند. هدف ایزو ارتقای توسعة استاندارد كردن و فعالیتهای مرتبط در جهان با یك نظر كه تبادل كالاها و خدمات را آسان نموده و همكاری در یك دایره فعالیت علمی، تكنولوژیكی اقتصادی و عقلانی توسعه نماید.

سازمانی غیر دولتی، برخلاف سیستم سازمان ملل اعضای آن نمایندة دولتها نیست. ایزو دارای مقامی بین عموم و بخش خصوصی می باشد.

در یونانی ISOS یعنی "equal برابر" می باشد و چون در زبانهای مختلف علامت اختصاری ایزو فرق می كرد بنابراین در از زبان یونانی ISO استفاده شد.

بیش از نیم میلیون سازمان در بیش از 60 كشور ISO 9000 را كه قالب مدیریت كیفیت را فراهم میسازد را در فرآیندهای تولید، ارائة محصول و خدمات به مشتری بكار می برند.

سیستم های مدیریت زیست محیطی ISO 14000تمام سازمانها در عملكرد زیست محیطی آنها تأثیر دارد.

كیفیت:

كلیّت مشخّصه های یك "هستی" كه توانائی برآورد ساختن نیازهای مطرح شده و اشاره شده را دارا می باشد.

مدیریت كیفیت:

یك سری فعالیت های وظیفه عمومی مدیریت كه خط مشی كیفیت، اهداف، مسئولیتها و بكارگیری آنها از طریق اقداماتی از قبیل طراحی، كنترل، تضمین و ارتقای كیفیت در درون قالب كاری سیستم را تعیین می كند.

ISO 9000 & ISO 14000

خانواده های بالا از معروفترین ایزوهای شناخته شده تاكنون می باشند. توسط بیش از 634 هزار سازمان در 152 كشور بكار رفته است.

استانداردهای ISO 9000 یك مرجع بین المللی در تمرینات خوب برای كمك به اعتماد و اطمینان از وقت و زمان تحویل محصول یا خدمات با كیفیت مورد نیاز به مشتری را نشان می دهد. این تمرینات خوب یك مجموعه ای از نیازهای استاندارد شدة سیستم مدیریت كیفیت، صرف نظر از اینكه سازمان شما چه كاری می كند، چه اندازه است، یا اینكه آیا خصوصی است یا عمومی، می باشد.بنابر این ISO 9000 نیازهائی كه سیستم مدیریت كیفیت شما بایستی برآورده سازد را طراحی می كند.و ISO 14000راه نیل به این ایزو در مسائل زیست محیطی می باشد.

اغلب استاندارد های ایزو مخصوص یك محصول، ماده یا فرآیند خاص می باشد به هر حال استانداردهایی كه خانوادة ISO 9000 ویا ISO 14000 را دریافت كرده اند در سراسر جهان بنام " استانداردهای سیستم مدیریت ژنریك" شناخته می شوند.

كمیتة فنّیISO/TC 176 مسئول توسعة استانداردها و اسناد راهنمای سری ISO 9000میباشد. كمیتة فنّیISO/TC 207 مسئول توسعة استانداردها و اسناد راهنمای سری ISO 14000می باشد.

یك سازمان كوچك تمام سیستم مدیریت كیفیت خود را بر اساس ISO 9001 در یك منوآل تشریح می كند ولی یك سازمان چند ملیتی بزرگ چندین منوآل در سطح جهانی،ملی( كشوری)، و منطقة ای دارد.

ISO/TR 10013:2001(E)

هر سازمانی بایستی براساس ترتیب جریان فرآیند، ساختار استاندارد انتخابی، و یا هر ترتیب

مناسب سازمان سیستم مدیریت كیفیت مخصوص خود را مستند سازی بكند.

ارجاع متقابل بین استاندارد انتخابی و منوآل كیفیت مفید خواهد بود.

دستورالعمل های مستند یا ارجاع به آنها در منوآل كیفیت بایستی آورده شود.

دستورالعمل های مستند:

nساختار و قالب؛ متن، فلو چارت، جدول، تركیبی از آنها یا هر روش مناسب دیگری مطابق با نیازهای سازمان

nحاوی اطلاعات لازم و شناسنامه واحد باشد.

2- معرفیISO 9000

كسب موفقیت برای حضور پیوسته نه مقطعی در بازارهای داخلی و همچنین بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی تحت تاثیر رقابت‌های فشرده و فزونی عرضه بر تقاضا همواره به دو عامل اساسی یكی "كیفیت" و دیگری "قیمت" بستگی داشته، دارد و خواهد داشت، گرچه عوامل مهم دیگری همچون حفظ محیط زیست، دوام، ایمنی، خدمات بعد از فروش، بهنگام بودن و احترام به مشتریان را نیز نمی‌توان نادیده گرفت.

 استانداردهای سری ایزو 9000 نیز در زمینه كیفیت گفتگو می‌كند، ولی نه فقط كیفیت محصول نهایی، بلكه كیفیت عملكرد صحیح همواره صحت تمامی بخش‌های یك سازمان كه در مجموع در كیفیت محصول یا خدمت عرضه شده توسط یك سازمان یا به عبارتی دیگر در كیفیت كل سازمان تجلی می‌یابد.

 تدوین استانداردهای سری ایزو 9000 در مورد مدیریت كیفیت و تضمین كیفیت (QM, QA) در اواخر دهه هفتاد با بهره‌گیری از استاندارد انگلستان به شماره 5750 (BS5750) و سایر استانداردهای مربوط به سیستم‌های كیفیت طراحی شده برای صنایع نظامی و هسته‌ای در كمیته فنی شماره 176 سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO/TC 176) تحت عنوان "مدیریت كیفیت و تضمین كیفیت" آغاز و در سال 1987 پس از بحث و بررسی‌های علمی و تخصصی گسترده و تایید پیش‌نویس‌های تهیه شده توسط كشورهای عضو این كمیته فنی به صورت مجموعه‌ای مشتمل بر شش استاندارد از سوی دبیرخانه سازمان بین‌المللی استاندارد منتشر گردید و در حال حاضر بر تعداد آنها افزوده شده و مشتمل روش آزمون 18 استاندارد گردیده است.

  استانداردهای سری ایزو 9000 در واقع تعیین‌كننده ویژگی‌ها یا مشخصات فنی برای محصول نیستند، بلكه استانداردهایی هستند كه بر فرایند و عملكرد تمامی فعالیت‌ها كه بر كیفیت محصول یا خدمت نهایی تاثیر می‌گذارد توجه دارد و به همین روی برای هر نوع صنعتی دارای كاربرد است.

  استانداردهای سری ایزو 9000 می‌گوید كه كیفیت محصول، فقط از طریق كنترل و بازرسی، حتی بازرسی صد در صد، به صورت پیوسته قابل تامین نیست، بلكه كیفیت باید در فرآیند تولید و آنهم در تمامی بخش‌های یك سازمان (كارخانه یا شركت) از جمله بخش طراحی، بخش تداركات، بخش تولید، بخش كنترل كیفیت، بخش آموزش و امثالهم خلق و بوجود آید و بهمین روی است كه كیفیت و ارزش نهادن بر كیفیت را مسوولیت مشترك تمامی كاركنان و در تمامی بخش‌های یك سازمان تلقی می‌نماید.

طبقه‌بندی و معرفی استانداردها

 استانداردهای ایزو 9000 بطور كلی در سه‌گروه طبقه‌بندی می‌شوند:

 استانداردهای مربوط به مدیریت كیفیت و عناصر سیستم كیفیت (سری ایزو 9004)

استانداردهای مربوط به الگوهای تضمین كیفیت (ایران-ایزو 9001، 9002 و 9003)

سایر استانداردهای راهنما و حمایت‌كننده (ایزو 8402، سری ایزو 9000 و سری ایزو 10000)

استاندارد ایزو 1-9000 در واقع مدیران یك سازمان را چه تولیدی باشد یا خدماتی در انتخاب و كاربرد استانداردهای مدیریت كیفیت و تضمین كیفیت راهنمایی می‌كند، از آن جمله كه مناسب‌ترین الگوی تضمین كیفیت برای آنان كدام است و استانداردهای ایزو 1-9004 و 2-9004 مدیران سازمان را یاری می‌دهد كه چگونه سیستم مدییت كیفیت را در سازمان خود برقرار نمایند.

استانداردهای ایزو 9001، 9002، 9003(1994) كه معادل با استانداردهای ایران-ایزو 9001، 9002 و 9003(1374) هستند، تحت عنوان الگوهای تضمین كیفیت، پذیرفته شده‌اند و صدور گواهینامه برای سیستم‌های كیفیت بر حسب انطباق با یكی از این استانداردها صورت می‌گیرد.

عناوین كامل این استانداردها به شرح زیر می‌باشد:

 استاندارد ایران-ایزو 9001(1374) – سیستم كیفیت – الگو برای تضمین كیفیت در طراحی، توسعه، تولید، نصب و ارایه خدمات.

استاندارد ایران-ایزو 9002(1374) – سیستم كیفیت – الگو برای تضمین كیفیت در تولید، نصب و ارایه خدمات.

استاندارد ایران-ایزو 9003(1374) – الگو برای تضمین كیفیت در بازرسی و آزمون نهایی.

از جمله استانداردهای راهنما، استاندارد ایران-ایزو 8402(1374) می‌باشد كه در برگیرنده 67 اصطلاح و تعریف هر یك از آنها در زمینه كیفیت، سیستم كیفیت، مدیریت كیفیت و ابزار و فنون مرتبط می‌باشد.

  استانداردهای معرفی شده در فوق را می‌توان از موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران واقع در كرج و یا مدیریت‌های استاندارد و تحقیقات صنعتی استان‌ها شهرستان‌ها تهیه كرد.

كاربرد استاندارد سری ایزو 9000

 كاربرد این استاندارد در سال‌های اخیر در تولید و تجارت جهانی و منطقه‌ای از اهمیت خاص و رو به گسترش برخوردار گردیده‌است و می‌رود كه بتدریج در تولید داخلی در كشورها نیز از چنین اهمیتی برخوردار گردد.

 بنا بر توصیه بسیاری از متخصصان ذیصلاح مدیریت كیفیت، برای ایجاد و استقرار سیستم مدیریت كیفیت مناسب است كه استانداردهای ایزو 1-9004 و 2-9004 بعنوان اساس و راهنمای ایجاد سیستم در نظر گرفته شود و همزمان حداقل الزامات تعیین شده در استانداردهای ایران ایزو 9001، 9002 و 9003 به عنوان الگوی تضمین كیفیت نیز تامین گردد.

 امروز پرسش این سوال از سوی مشتریان عمده كه "آیا دارای گوهینامه ایزو 9000 هستید یا خیر" و اگر دارای این گواهینامه هستید "این گواهینامه را از كدام سازمان معتبر صادر كننده گواهینامه دریافت داشته‌اید؟" بسیار متداول شده است.

 نگاهی به آمار گواهینامه‌های صادر شده در جهان و روند گسترش آن در سه سال اخیر (در فوریه 1994 نزدیك به 45هزار سازمان، در فوریه 1995 نزدیك به هفتاد هزار سازمان و در فوریه 1996 نزدیك به 99 هزار سازمان) این اهمیت و گسترش آنرا نشان می‌دهد.

 بسیاری از متخصصان مدیریت كیفیت، استانداردهای سری ایزو 9000 را پدیده یا موضوع یا فن فوق‌العاده جدید یا اختراع جدید نمی‌دانند، بلكه معتقدند تدوین كنندگان این استانداردها اكثریت اصول اجرایی و مدیریتی كه تا دهه 1970 در زمینه كنترل و بهبود كیفیت در بسیاری از كشورهای فعال در رقابت بین‌المللی از خود اثرات تاثیرگذار بر كیفیت، كاهش ضایعات و بهره‌گیری از خلاقیت و توانایی انسان‌ها، بر جای گذازده بودند را گردآوری نموده و آنرا در قالبی مدیریتی و بر پایه این دیدگاه كه كیفیت در بخش به بخش سازمان خلق می‌گردد، به جامعه آگاه و جستجوگر ابزارهای مدیریتی موثر در صنعت جهانی و از طریق سازمان بین‌المللی استاندارد عرضه نموده‌اند.

3- اصول مدیریت كیفیت

استانداردهای سیستم مدیریت كیفیت سری ISO 9000:2000 براساس این هشت اصل پایه گذاری شده است.

این اصول از سوی مدیریت ارشد بعنوان قالب كاری برای هدایت سازمان بكار می رود.

این اصول از تجربیات و دانش جمعی خبرگان بین المللی شركت كننده در كمیتة فنّی ISO/TC 176 (مدیریت كیفیت و تضمین كیفیت) كه مسئول حفظ و توسعة استانداردهای ISO 9000 می باشد بدست می آید.

هشت اصل مدیریت كیفیت در ISO 9000:2000 "اساس و واژه نامه سیستم های مدیریت كیفیت" و درISO 9004:2000 "راهنمای سیستم های مدیریت كیفیت برای اصلاح اجرا" تعریف شده اند.

اصل 1: تمركز روی مشتری ؛هر سازمانی به مشتری خود متكی است و بایستی نیازهای جاری و آتی آنرا بفهمد،آنها را برآورد ساخته و بیش از انتظار مشتری تلاش نماید.

اصل 2: رهبریت؛ یكپارچگی اهداف و جهت دهی سازمان را رهبران انجام می دهند. كاركنان در نیل به اهداف سازمان دخالت دارند.

اصل 3: دخالت داشتن همة كاركنان؛ كاركنان "هستی" یك سازمان هستند و دخالت آنها توانائی آنها را در بهره مندی سازمان نشان میدهد.

اصل 4: نگرش فرآیندی؛ اگر فعالیتها و منابع مربوطه بعنوان یك فرآیند اداره شوند نتایج مطلوب و مؤثری حاصل خواهد شد.

اصل 5: نگرش سیستمی به مدیریت؛ شناسائی، درك، اداره كردن فرآیندهای متقابل بعنوان یك سیستم به مؤثر بودن سازمان در نیل به اهداف كمك می كند.

اصل 6: بهبود مستمر؛ بهبود مستمر عملكرد كلی سازمان هدف دائمی سازمان می باشد.

اصل 7: نگرش واقعی به تصمیم گیری؛ تصمیم های مؤثر بر اساس تحلیل از داده ها و اطلاعات می_ باشد.

اصل 8:ارتباط دو جانبه سودمند با تأمین كننده؛ یك سازمان با تداركچی و تأمین كنندة خود به هم وابسته اند.

درباره وبلاگ

این وبلاگ جهت اطلاع رسانی و آموزش به مدیران ارشد و میانی سازمانها، دانشجویان و علاقمندان در زمینه سیستم های مدیریت کیفیت ایجاد شده است.
مطالب این سایت شامل اخبار،مقالات،خلاصه كتابها و هر مطالب دیگری كه بتواند به نوعی مدیران را یاری نماید می باشد.
مدیر وبلاگ : میلاد احمدی

آخرین پست ها

جستجو

نظرسنجی

  • فرایند اعطای گواهینامه ایزو در ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟






نویسندگان